Nieuwe museumsmid

SCHOONOORD

Bijna alles draait op vrijwilligers. Of het nu gaat om spinners, wevers, volksdansers, bomenzagers, schapendrijvers of verhalenvertellers: zij worden er niet voor betaald.

En er is altijd ruimte voor nieuwe vrijwilligers. Er staat een prachtige oude timmermanswerkplaats met bijbehorend gereedschap. Maar de houtdraaier die daar prachtige dingen maakte en verkocht, is geëmigreerd.

Vijf jaar geleden hield de oude smid Piet Kroeze er na twaalf seizoenen mee op. Hij was de 80 al gepasseerd en zijn gezondheid speelde hem parten. Een nieuweling die hem wilde opvolgen, overleed plotseling.

Toen diende Bart Boonstra zich aan. Bart zegt: ‘Ik had na de lagere school een technische opleiding gevolgd. Zelfs het vak smeden zat toen in mijn vakkenpakket.’ Maar Boonstra werd geen smid. Hij werkte in allerlei functies bij Shell en de NAM, door heel Nederland.

Het leek hem leuk om na zijn pensionering vrijwilligerswerk te gaan doen in het Openluchtmuseum. Hij wist dat je daar als vrijwilliger veel leuke contacten krijgt. Zijn handen jeukten om weer te gaan smeden.

‘Maar ik kon natuurlijk helemaal niet meer smeden, de vakkennis van mijn jeugd was helemaal weggezakt. Hoe kon ik het smidswerk weer onder de knie krijgen?’ Cees Akker, de voorzitter van het museumbestuur, wist opleidingsgeld uit een provinciaal subsidiepotje aan te trekken. Bart kon dus worden bijgeschoold door Bert Jager, een professionele smid die in heel Noord-Nederland op braderieën zijn oude ambacht demonstreert.

Smidsleerlingen

En wat een geluk, er dienden zich nog twee smidsleerlingen aan: de broers Theo en Harm Jan Ottens. Theo (53 jaar) had op de MTS wel een blauwe maandag met hamer en aambeeld gewerkt, maar hij sloeg een andere richting in. Hij deed HTS Multimediatechniek Elektronica en liet zich ondermeer opleiden tot Software Engineer en werkt al jaren in Almelo bij Paralytical Röntgenindustrie.

Harm Jan Ottens (61), ook MTS-er Werktuigbouwkunde, werkt in Meppel bij Machinefabriek Revano waar zeer specialistische technieken worden toegepast. Harm Jan woont in Hoogersmilde, tientallen kilometers van Ellert & Brammert in Schoonoord. Maar die afstand is geen probleem, ook de vrijwilligers van de drukkerij die met oude technieken letters zetten, drukwerk maken en zelfs boeken binden komen uit de hele provincie Drenthe.

De nieuwe smeden zijn nu klaar voor het werk in de oude smidse. Doordat ze met zijn drieën zijn, zal de smederij vaker in bedrijf zijn dan in de tijd van Piet Kroeze. Die ‘werkte’ een middag per week. Ongetwijfeld zullen de drie nieuwelingen een eigen stijl ontwikkelen en hun eigen favoriete objecten maken. Museumbezoekers zien graag hoe je in korte tijd van ruw materiaal een eindproduct maakt.

Op het terrein van Ellert & Brammert loopt een kudde Drentse heideschapen en er zijn ook geiten. ‘Daarom maken wij flesopeners en sleutelhangers met bokkenkoppen. We hebben ook al kachelpoken gemaakt.’

Grote objecten

Als er op een dag weinig bezoekers waren, maakte hun voorganger Piet Kroeze voor zichzelf grote objecten, hekwerk en zonnewijzers. Wie weet wat de nieuwe smeden nog bedenken. Bij Openluchtmuseum Ellert & Brammert in Schoonoord is voor iedere enthousiaste vrijwilliger een plaatsje vrij of een plaatsje te maken. Dit jaar is bijvoorbeeld ook een soort volkstuin geopend, waar ‘vergeten groenten’ worden gekweekt. Bezoekers van het museum kunnen die binnenkort kopen.

Maar de vrijwillige tuinders krijgen natuurlijk een gratis maaltje mee naar huis.