Laatste doodstraf in Drenthe 170 jaar geleden

ANLOO

  De doodstraf is weer in het nieuws. Sinds de couppoging in Turkije is de roep om herinvoering luider geworden. In Drenthe werd precies 170 jaar geleden het laatste doodvonnis uitgesproken. Op de Etstoeldag in Anloo staat op 20 augustus de doodstraf centraal.

Op zaterdag 17 januari 1846 sprak het Drentse gerechtshof het doodvonnis uit tegen Femmegien Veenhof. Het zou de laatste keer worden dat in Drenthe een doodvonnis werd geveld (afgezien van de berechting van oorlogsmisdadigers na 1945). Maar uitgevoerd werd de straf niet. Koning Willem II streek de hand over zijn hart en verleende haar gratie. Het doodvonnis van Femmegien Veenhof werd omgezet in tepronkstelling op het schavot in Assen gedurende een half uur, met de strop om de hals aan de galg vastgemaakt, en verder een tuchthuisstraf van twintig jaar. Zij was de laatste die op het schavot zou staan. In 1870 werd de doodstraf in Nederland officieel afgeschaft. Tot 1730 stond de galg op de Brink in Assen. Geregeld moest de scherprechter daar zijn werk doen, zoals bij de straf voor een vrouw, die haar kind had omgebracht. Na 1730 vonden er geen terechtstellingen meer plaats op de brink. Wanneer het nodig was plaatste men het schavot op het galgenveld, gelegen op de hoek van de huidige Kloekhorststraat en Groningerstraat. Dat ondervond de bigamist Peter Jans, die bij zijn vrouw twee kindertjes had - zij overleed in 1738 - maar in 1736 in het huwelijk was getreden met Foske Meinen, bij wie hij een zoontje verwekte. Niettegenstaande het huwelijk met Foske trouwde hij in 1739 met Grietien Hamminge van Eext. En na het overlijden van Grietien verloofde hij zich in 1742 met Aaltien Egberts. Hij had dus steeds een relatie met twee vrouwen. De geruchtmakende zaak vond zijn einde op het galgenveld waar Peter Jans onder grote belangstelling in 1742 met het zwaard werd onthoofd. Een van de meest geruchtmakende zaken uit de Drentse strafrechtgeschiedenis is de moord op ds. Johannes Ledeboer, op de weg tussen Anloo en Zuidlaren. Dader bleek een voortvluchtige soldaat, Anton Link. Het voorval zorgde voor veel rumoer in Drenthe en bij de voltrekking van het vonnis was dan ook een grote menigte opgekomen. Op 27 januari 1781 kreeg Anton Link van de Etstoel te horen dat hij de doodstraf kreeg. Op 9 februari werd het vonnis voltrokken. De straf was gruwelijk. Hij werd geradbraakt op het galgenveld. Bij radbraken werd met de botten van armen en benen gebroken. En als laatste slag kreeg hij met zijn geweer een slag op de borstkas, de hartslag. Daarna werd hem de kop afslaogen. Zijn lichaam werd toen op een rad gelegd en boven op een lange paal tentoongesteld. Op de Etstoeldag in Anloo staat op 20 augustus de doodstraf centraal. De rechtszaken van Femmegien Veenhof, Peter Jans en Anton Link worden, zowel in de kerk als daarbuiten, ten tonele gebracht. Het schavot staat buiten de kerk al klaar. Zal het gebruikt worden? Neem voor meer informatie een kijkje op www.etstoel.nl.

Auteur

jkunst